• Trudne dojrzewanie

        •  

           

          PRAWIDŁOWOŚCI  ROZWOJOWE

          DOJRZEWANIE

           

          mgr Dorota Polańska-Fryś – psycholog, Poradnia psychologiczno-Pedagogiczna nr 20 w Warszawie ul. Powstańców Śląskich 17

           

           

          DEFINICJA


          Adolescencja - okres intensywnych zmian biologicznych, psychologicznych i społecznych człowieka, które z dzieciństwa prowadzą go do dorosłości.

           

          FAZY DOJRZEWANIA

           

          n   preadolescencja – ok. 9-11 r.ż.; dojrzewanie fizyczne (rozpoczyna się wcześniej niż pojawiają się zmiany zewnętrzne i pojawiające się napięcie popędowe); u dziewcząt pojawia się ok. 2 lata wcześniej niż u chłopców
          i trwa krócej (ta faza)

          n   wczesna adolescencja – ok. 11-12 rż.; łączy się z procesem „oddzielania się” nastolatków od rodziców; subiektywnie  preferowane są relacje
          z rówieśnikami niż z dorosłymi – w tym – rodzicami; pojawiają się uczucia lęku i samotności;

          n   pełna adolescencja – ok. 12-17 rż.; nasila się tendencja uniezależniania się od rodziców i zależności decyzyjnej od rówieśników; nasila się intensywność i labilność emocji;
          w zachowaniu pojawia się bunt, agresja, arogancja, lekceważenie autorytetów;

          n   późna adolescencja – ok.17-20rż (u studiujących dłużej); kończy się proces identyfikacji psychoseksualnej; w dążeniu do partnerstwa zmianie ulegają relacji z rówieśnikami i dorosłymi;

          n   okres poadolescencyjny – po 20 rż.; pojawia się poczucie siły umożliwiające podejmowanie decyzji i realizowanie planów; stabilizuje się poczucie własnej godności i szacunku do siebie

           

           

          ROZWÓJ  FIZYCZNY (W TYM – SEKSUALNY)

           

          • gwałtowny wzrost poziomu hormonów płciowych:

          - u dziewcząt produkcja estrogenu wzrasta 6-krotnie w porównaniu do okresu dzieciństwa,

          -          u chłopców produkcja testosteronu wzrasta aż 20-krotnie!

          • zmiany w wyglądzie zewnętrznym: intensywny przyrost wysokości i masy ciała, zmiana rysów twarzy, sylwetka staje się u dziewcząt bardziej kobieca, u chłopców bardziej męska, itd.

          • zmiany w fizjologii: pojawienie się u dziewcząt pierwszej miesiączki
          a u chłopców przejściowych polucji nocnych, zwiększona aktywność gruczołów łojotokowych, która prowadzi do pojawienie się trądziku
          i szybkiego przetłuszczania się włosów, zwiększona aktywność gruczołów potowych, na skutek której występuje ostry zapach potu.

           

          Dostrzegane przez nastolatka zmiany w wyglądzie i czynnościach ciała wpływają na obraz jego osoby i związane z nim emocje. Zwykle, przynajmniej początkowo, są dla młodego człowieka kłopotliwe i reaguje na nie negatywnie, zwłaszcza, że porównując siebie
          z lansowanymi przez media wzorami nie wypada najlepiej

           

          Seksualność dziecka jest zgodna z naturą.
          Wbrew częstym sądom – seksualność nie jest zarezerwowana tylko dla dorosłych.
          Sfera seksualności (płciowości) jest naturalnym elementem tożsamości każdego dziecka.
          Seksualność nie jest jednoznaczna z erotyzmem-wielu dorosłych
          nie dostrzega tej różnicy.
          Stosunek do własnej seksualności kształtuje się u istoty ludzkiej od najmłodszych lat - już 1,5 roczne dzieci widzą różnicę między płciami, a już niemowlaki dotykają swoich narządów płciowych.
          Poglądy rodziców na temat cielesności, ich postawa wobec seksualności, ich wiara i religia- wyznaczają podejście dzieci do seksualności


          FAZA ADOLESCENCJI W ROZWOJU SEKSUALNYM


          * identyfikacja z własną płcią i zainteresowanie płcią przeciwną;
          * wysoka korelacja między aprobatą osób płci przeciwnej a samooceną;
          * spotkania koedukacyjne;
          * pierwsze sympatie, randki, zaangażowanie emocjonalne;
          * pierwsze doświadczenia seksualne;
          * zachowania autoerotyczne (onanizm/masturbacja).



          KTO? KIEDY? JAK? ma rozmawiać z dzieckiem o seksie?


          Optymalne, by robili to rodzice! Z dzieckiem do 5-6 roku życia może to robić matka lub ojciec – niezależnie od płci dziecka. Po 5-6 roku życia, wskazane by z synem rozmawiał ojciec, a z córką – matka.
          Im wcześniej zaczniecie rozmawiać z dzieckiem o seksie, tym lepiej! Można rozmawiać już z 2-3 latkiem. Rozmowy mają się powtarzać, co jakiś czas.

          Ma się jednak zmieniać słownictwo i szczegółowość opisu (dawkujemy wiedzę) – adekwatnie do rozwoju dziecka i bogacenia jego zakresu pojęciowego i doświadczeń. Warto wykorzystać „sprzyjające okazje” – ciąża sąsiadki, narodziny braciszka, psy / koty i ich potomstwo, zakup dla siebie podpasek przez matkę, wypadające z apteczki prezerwatywy. Warto również być uważnym na dziecięce pytania w tym obszarze –odpowiadać na nie rzetelnie, zgodnie z prawdą, bez zawstydzania czy kpiny.

          Dziecko im więcej dowie się od rodziców, w bezpiecznej i kochającej atmosferze, tym mniej będzie szukało wiedzy nt. seksu w internecie
          i u rówieśników.
          Nie oszukujcie dziecka – żadnych bocianów, żadnej kapusty!
          Jeśli nie masz pomysłu jak rozmawiać, sięgnij po książki dla dzieci dot. rozwoju seksualnego (np. www.niewierzewbociana.pl, www.czarnaowieczka.pl). Przeczytaj najpierw sam(a), potem razem
          z dzieckiem. Daj dziecku przestrzeń i czas na zadawanie pytań.
          Wiedza o własnej seksualności oraz zachowaniach społecznych związanych
          z tą sferą są czynnikami chroniącymi nie tylko przed ciążami nastolatków ale również przed próbami pedofilskimi ze strony dorosłych w stosunku do dzieci.

          UWAGA! INTERNET!
          Coraz łatwiejszy dostęp do internetu, już nie tylko przez stacjonarny komputer, stwarza duże zagrożenie, że dziecko dotrze – mniej lub bardziej świadomie - do nieodpowiednich treści np. pornograficznych. Nawet wpisanie w wyszukiwarkę pozornie bezpiecznego hasła (np. puszyste króliczki), może pokierować małego człowieka na strony z „ostrym” seksem.
          Co robić? Po pierwsze kontrola rodzicielska, blokady, używanie urządzeń elektronicznych pod nadzorem lub wcale, przeglądanie historii oglądanych stron (więcej na www.helpline.pl, polecam również  www.dzieckowsieci.fdds.pl – owce w sieci). Po drugie – rozmowa z dzieckiem, co powinno zrobić, jeśli wyświetlą mu się strony z pornografią.
          Dostęp do treści pornograficznych, zawierających sceny z dziećmi,
          z równowagi emocjonalnej. Jeśli po takim doświadczeniu nie dostanie od rodzica informacji „korygujących”, może dojrzewać w błędnym przekonaniu
          o  funkcjach seksu i sposobach wykorzystywania go.



          KSIĄŻKI DLA DZIECI DOTYCZĄCE ROZWOJU SEKSUALNEGO
          Sokoluk, Koturo – „ 100% mnie czyli książka o miłości, seksie, zagłuszaczach. Niezbędnik młodego człowieka” wyd. CZARNA OWCA
          Hojer, Kvarnstrom - „Wielka księga siusiaków” wyd. CZARNA OWCA
          Hojer, Kvarnstrom - „Wielka księga cipek” wyd. CZARNA OWCA

          Z REKOMENDACJĄ KATECHETÓW:
          Fijałkowski – „Oto jestem” wyd.  WSiP
          Costantino – „Mamo, tato! Nie wierzę już w bociana” wyd. JEDNOŚĆ
          Długołęcka – „Zwykła książka o tym, skąd się biorą dzieci” wyd. CZARNA OWIECZKA
          Verdoux, Cohen – „Encyklopedia wychowania seksualnego” wyd. BGW

          KSIĄŻKI DLA RODZICÓW DOTYCZĄCE ROZWOJU SEKSUALNEGO DZIECI


          Chodecka, Zielona – Jenek _ „Jestem dziewczynką, jestem chłopcem. Jak wspomagać rozwój seksualny dziecka” wyd. GWP

          Z REKOMENDACJĄ KATECHETÓW:
          Wołochowicz – „Porozmawiaj ze mną. Rozmowy z dziećmi o seksualności”
          Lubianiec – „Bocianowi już dziękujemy. Jak rozmawiać z dorastającymi dziećmi o seksualności i miłości”
          Wendt – „Chcę rozmawiać z moim dzieckiem o seksie. Praktyczny przewodnik dla zapracowanych rodziców”
          Mądry – „Chcę być szczęśliwa. Tylko dla dziewcząt”
          Babik – „Tato! Gdzie ja mam te plemniki?”
          Augustym – „Wychowanie seksualne w rodzinie i w szkole”
          Constantino – „Mamo, tato! Staję się kobietą, staję się mężczyzną” wyd. JEDNOŚĆ
          Chirban – „Jak rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o seksualności” Wyd. Św. Wojciech


          ROZWÓJ PSYCHICZNY I SPOŁECZNO - EMOCJONALNY

           

          Hormony, które w tym okresie przekształcają organizm przyczyniają się do występowania większego pobudzenia emocjonalnego i chwiejności emocji:

          - chłopcy stają się bardziej agresywni pod wpływem testosteronu;
          - dziewczęta miewają duże wahania nastroju zwłaszcza w okresie poprzedzającym menstruację i w czasie jej trwania.


          Poza tym u młodych nasila się lękliwość, zwłaszcza w okresie 13-14 lat. Pojawiają się lęki społeczne – lęk przed niepowodzeniem, zakłopotaniem, negatywną oceną ze strony rówieśników, ponieważ mają dużą potrzebę uznania przez grupę i boją się, by nie zostać przez nią wykluczonym.

           

          Dzieci stają się drażliwe, niespokojne ruchowo, dziewczęta mają często złe humory, są płaczliwe; natomiast chłopcy częściej bywają agresywni, mają napady złości. Wszystkich cechuje zmienność nastroju. Szybko następują u nich zmieniające się stany pobudzenia
          i apatii, energii
          i lenistwa, radości i smutku, nadmiernej brawury i nieśmiałości, potrzeby towarzystwa
          i pragnienia samotności. Niemal równocześnie dziecko przeżywa uczucia przeciwstawne: miłość i nienawiść, radość i smutek.

          Tym skrajnym odczuciom towarzyszą często skrajne oceny zjawisk oraz radykalne,
          a czasem wręcz szokujące poglądy i przekonania.

          Ten chaos uczuciowy powoduje często u młodych ludzi poczucie zagubienia
          i niepewności siebie. Sami są często zdezorientowani i przestraszeni zmianami, jakie w nich zachodzą.

          Często też nie są zdolni do reagowania w sposób rozumowy i logiczny, gdyż uczucia zbyt łatwo biorą w nich górę nad rozsądkiem.

           

          SAMOOCENA ADOLESCENTÓW

           

          W okresie dojrzewania samoocena u obojga płci jest znacznie zaniżona.

           

          n Wskaźniki zaniżonej samooceny  u dziewcząt:

          ·  brak udziału w lekcji,

          ·  pozwalanie na to, by ktoś zabierał głos w ich imieniu, bierność,

          jawna depresja (okazują zmęczenie, mówią o niskiej samoocenie, przygnębieniu).

           

          n Wskaźniki obniżonej samooceny u chłopców:

          ·  brawura, zachowania ryzykowne,

          ·  udawanie większej pewności siebie, nieprzyznawanie się do słabości, pozowanie,

          ·  próba skupiania na sobie uwagi,

          ·  duża agresja, a nawet zachowania przestępcze.

           

          Badania wykazują, że bardzo ważną rolę w samoocenie w pierwszej fazie adolescencji odgrywają właśnie cechy fizyczne, a dopiero w dalszych latach adolescencji na znaczeniu zyskują właściwości intelektualne i społeczne.

          Zwłaszcza u dziewcząt wygląd zewnętrzny jest bardzo wysoko oceniany
          i ściśle wiąże się z ich samooceną.

           

          Rozwój możliwości intelektualnych powoduje, że młodzież nie przyjmuje już bezkrytycznie informacji podawanych przez dorosłych, a także narzuconych przez nich norm i wartości.

          Młodzi poddają teraz wszystko własnemu osądowi i analizie. Odrzucają (przynajmniej chwilowo) uznane prawdy i autorytety. Ten krytycyzm nie wynika zazwyczaj z niechęci
          do dorosłych ani ze złej woli, ale właśnie z pojawienia się nowych możliwości umysłowych, a także z naturalnej w tym wieku potrzeby poszukiwania swojej własnej drogi, wyboru własnych wartości.

          Tej potrzebie niezależności i samodzielności towarzyszy zazwyczaj nadal silne pragnienie utrzymania przywilejów dziecka, doznawania ze strony rodziców wsparcia i opieki.

           

          Jest to też okres intensywnych zmian w obrazie własnej osoby (w tym, jak młody człowiek widzi sam sobie i co o sobie myśli). Bardzo silna staje się potrzeba wyodrębnienia się od innych.

          Potrzebie bycia sobą, poszukiwania własnej tożsamości, towarzyszy silne uzależnienie
          od opinii innych - szczególnie rówieśników, chęć naśladowania ich, uzyskania ich akceptacji.

          Potrzeba ta jest tym silniejsza  im mniej akceptacji i zrozumienia znajduje młody człowiek w swojej rodzinie.

           

          JAK RODZIC MOŻE POMÓC NASTOLATKOWI PRZEJŚĆ PRZEZ OKRES WCZESNEJ ADOLESCENCJI?

           

          n   Znajdować czas na wspólne przebywanie ze sobą, tworzyć rodzinne rytuały (np. wspólny posiłek raz dziennie, wyjście na basen, do kina, na mecz czy zakupy), by nastolatek mógł odczuwać więź z rodziną. Często pozwalamy nastolatkowi zniknąć    z życia rodzinnego, wiedząc, że potrzebuje oddalać się od nas i spędzać czas w grupie rówieśników lub z samym sobą. Choć nie mówi o tym wprost, ma również potrzebę przynależności do kręgu rodziny i bycia jej ważnym członkiem. Dobrze jest stworzyć okazję do wspólnego rytualnego przebywania ojca z synem (ta relacja jest w tym okresie bardzo ważna) i matki z córką. Zapewnia to młodemu człowiekowi poczucie bezpieczeństwa, bliskości, okazję do szczerej rozmowy i ujawnienia swoich problemów. Nie należy jednak do tych rytuałów zmuszać, lecz zachęcać.

           

          n   Być obecnym – nastolatek nie zawsze potrafi zwierzać się rodzicom ze swoich problemów, dlatego nie należy go zbytnio naciskać, lecz zapewnić o swojej gotowości do rozmowy. „Jeśli nie chcesz teraz ze mną o tym rozmawiać – w porządku, ale wiedz, że jeśli będziesz chciał/a mi o tym powiedzieć – jestem”.

           

          n   Rozmawiać o zachodzących w ciele i życiu nastolatka zmianach,
          o tym jak teraz przeżywa siebie. Podkreślać naturalność tych zmian, dzielić się swoimi doświadczeniami okresu dorastania. Dorastanie to dobry czas by poruszyć
          z nastolatkiem temat: czym jest dla niego kobiecość i męskość, uczyć odpowiedzialności za siebie i za innych. Im bardziej seksualność będzie tematem tabu w rodzinie, tym większe prawdopodobieństwo, że nastolatek będzie czerpał wiedzę na jej temat z innych źródeł, które mogą przedstawiać ją w wypaczony sposób. Szczere rozmowy na temat obaw związanych z przedwczesną inicjacją seksualną i jej konsekwencjami mają dużą szansę odroczyć ją  w czasie.

           

          n   Nie bagatelizować problemów nastolatka, lecz dawać do zrozumienia, że można je rozwiązać, dzielić się swoim doświadczeniem.

           

          n   Kiedy nastolatek odkrywa względną moralność należy omawiać
          z nim różnice między wartościami, które uważamy za podstawowe
          i niepodważalne oraz za względne. Warto podawać konkretne
          i logiczne argumenty wspierające nasze poglądy.

          n   Warto zapoznawać się z ulubionymi książkami, filmami, programami TV, ulubioną muzyką, grami, by nastolatek wiedział, że się nim interesujemy i że jesteśmy na bieżąco z tym, co jest dla niego ważne. Dzięki temu znajdujemy wspólny język, tematy rozmów, budujemy więź.

          n   Ustalać jasne zasady obowiązujące w domu, m.in. dotyczące podziału obowiązków, czasu przeznaczanego na naukę i rozrywkę, określonej godziny powrotu do domu  ze spotkań ze znajomymi i informowania rodziców o ewentualnym spóźnieniu, by nie musieli się martwić.

           

          n   Gdy chcemy, by nastolatek unikał tego, co może nie być dla niego dobre – rozmawiać otwarcie, dlaczego ma tak a nie inaczej postępować, podkreślać, że zależy nam na nim, na jego bezpieczeństwie, zdrowiu. Puste zakazy „Bo ja tak mówię” będą tylko wzbudzały większy opór i chęć przeciwstawienia się woli rodziców. Nastolatek powinien czuć, że jest dla rodziców ważny i że jest przez nich poważnie traktowany, jako ktoś, kto niebawem wkroczy w dorosłość i powinien ponosić odpowiedzialność za siebie i za to, co robi.

          n   Na krytyczne uwagi nastolatka pod adresem dorosłych nie należy reagować zbyt gwałtownie. Nie brać przykrych słów do siebie i nie traktować jako wymierzonych we własna osobę. W okresie dorastania zwiększa się krytycyzm nastolatka, zwłaszcza do swojej osoby, przy czym mając trudność w jawnym przyznawaniu się do swoich błędów, przerzuca je często na otoczenie.

          n   Uczyć współczucia i empatii. Na przykre słowa nie reagować gniewem, lecz mówić  
          o swoich uczuciach. „Sprawiasz mi przykrość mówiąc do mnie tym tonem/w ten sposób. Wrócimy do tego tematu, gdy opadną nadmierne emocje”.

           

          n   Nie krytykować jego osoby lecz jego niewłaściwe zachowanie. Nastolatek jest bardzo wrażliwy na krytykę i łatwo go zranić. Przeżywając silne emocje może zamknąć się na logiczne argumenty.

          n   Umożliwiać realizację hobby, a jeśli ich nie posiada, skłaniać do poszukiwania rozwijających go zainteresowań, dostosowanych do możliwości. Zwłaszcza chłopców warto zachęcać do aktywności fizycznej w celu rozładowania napięcia wywołanego wysokim poziomem testosteronu. Należy przy tym pamiętać, że ostra rywalizacja podwyższa poziom testosteronu.    

          n   Okres przeciwstawiania się i buntu jest niezbędny dla kształtowania się dojrzałej osobowości – aby dziecko stało się człowiekiem  w pełni świadomym własnej tożsamości, mającym własne poglądy i potrafiącym ich bronić, umiejącym samodzielnie pokierować własnym życiem.

           

          n   Dlatego też, należy stopniowo ograniczać nadzór i kontrolę nad dzieckiem, dając mu więcej swobody, dać możliwość podejmowania decyzji np. co do wyboru przyjaciół, szkoły. Bardzo wskazane jest określenie obszarów, w których dajemy dziecku pełną swobodę wyboru : np. w zakresie ubioru, fryzury, wystroju pokoju, muzyki jakiej słucha. Ważne jest by te decyzje  i wybory dziecka szanować, nie krytykując
          i nie podważając ich na każdym kroku oraz aby pozwolić dziecku ponieść konsekwencje nietrafnych decyzji.

           

          n   Dobrze jest dla atmosfery rodzinnej, jeżeli każdy z domowników ma prawo do wyrażania swoich uczuć, także tych negatywnych . Dziecko na pewno chętniej opowie nam
          o swoich odczuciach i problemach, jeżeli wie, że ma prawo powiedzieć, że coś mu się nie podoba, że chciałby coś zmienić i może liczyć na to, że wysłuchamy go spokojnie, nie krytykując jego uczuć i nie zaprzeczając im.

           

          n   Trzeba pamiętać, że młodzi ludzie mają prawo do intymności. Należy uszanować ich tajemnice (listy, pamiętniki). Każdy z nich powinien mieć jakieś miejsce, gdzie mógłby bezpiecznie przechowywać swoje skarby. Jeżeli nasze dziecko ma swój pokój, warto wprowadzić zwyczaj, że pukamy wchodząc do niego.

           

          n   Szczególnie ważne jest, abyśmy uznali prawo naszych dorastających dzieci do ich własnego życia – do własnych planów i zamierzeń, niekoniecznie zgodnych z naszymi oczekiwaniami. Nie spodziewajmy się, że będą realizować to, co my dla nich zaplanowaliśmy. To, co nam wydaje się dobre i słuszne, wcale nie musi ich uszczęśliwić

           

          Trzeba się liczyć z tym, że nawet największa delikatność i okazywany dziecku szacunek nie gwarantują, że unikniemy konfliktów związanych z okresem dojrzewania i pamiętać, że konflikty te są w pewnym stopniu konieczne dla rozwoju osobowego młodego człowieka.

           

          CO MOŻEMY ZROBIĆ, BY JAK NAJLEPIEJ PORADZIĆ SOBIE
          Z ZAISTNIAŁYM KONFLIKTEM ?


          I. Nie podejmować kłótni. Nie wdawać się z dzieckiem w dyskusję
          w atmosferze narastającego napięcia, bo to nieuchronnie prowadzi do awantury
          i wzajemnej wrogości. Gdy dziecko wszczyna konflikt warto zachować spokój i przeczekać, nie podejmując dyskusji (nie reagować
          w chwili gniewu).

          II. Zastanowić się, czy jest to sprawa, w której możemy ustąpić. Nie walczyć z dzieckiem
          o sprawy, w których możemy dać mu swobodę.

          III. Gdy wszyscy są spokojni, można podjąć negocjacje:
          1) ustalamy wspólnie, jakie są przyczyny konfliktu: o co chodzi dziecku,
          a o co rodzicom; ważne jest, aby każdy dostał szansę wypowiedzenia się
          i został cierpliwie wysłuchany.
          2) możemy zorganizować burzę mózgów – spisujemy pomysły rozwiązań, które uwzględniałyby potrzeby obu stron (nie wolno krytykować pomysłów!).
          3) wspólnie wybieramy rozwiązanie zadawalające wszystkich (takie, na które wszyscy są skłonni się zgodzić),
          4) prowadzamy je w życie,
          5) spotykamy się w celu oceny funkcjonowania nowego rozwiązania.

          Oczywiście są sprawy niepodlegające negocjacji (zachowania nie do zaakceptowania przez rodziców) takie jak zachowania agresywne, czy używanie narkotyków, nadużywania Internetu. Wymagają one szybkiej interwencji, dokonanej z szacunkiem dla dziecka, ale absolutnie stanowczo.

           

          UWAGI NA KONIEC:

          n   Czas poświęcony dziecku jest najlepszą inwestycją w jego przyszłość.

          n   To, co budzi nasze obawy nie powinno być tematem tabu. Szczera
          i otwarta rozmowa wyrażająca troskę o nasze dziecko zbliża was do siebie a oddala od niebezpieczeństw.

          n   Zawsze warto poświecić uwagę temu, w czym dziecko jest dobre, podkreślać jego mocne strony.

           

          BIBLIOGRAFIA

          n   Dobson J., Uparte dziecko

          n   Dolto F., Dolto-Tolitch C., Porozmawiajmy o dojrzewaniu. Kompleks  Homara

          n   Faber A. i Mazlisch E., Jak słuchać żeby dzieci do nas mówiły, jak mówić, żeby dzieci nas słuchały

          n   Gurian M., Zrozumieć nastolatka

          n   Jaczewski A., Nasze dzieci dorastają

          n   Monbourgrette J., ABC komunikacji w rodzinie

          n   Obuchowska I., Drogi dorastania

          n   Obuchowska I., Adolescencja, w: Harwas – Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka, T.2.,

           

    • Kontakty

      • Zespół Szkół nr 48 w Warszawie
      • sp350@edu.um.warszawa.pl
      • mtyde@wp.pl
      • 22 664-61-93
      • ul. Irzykowskiego 1a sp350.edupage.org
      • rlisowski@edu.um.warszawa.pl
  • Galeria zdjęć

    • Szkoła w Kamerunie
    • Wigilia z kombatantami
    • Jesienna poezja w świetlicy
    • Zapytaj o Polskę
    • Świetlicowy konkurs Mam Talent 2017
    • Ślubowanie klas pierwszych
    • Rusza świetlica
    • Rozpoczęcie roku szko. 2017/2018
    • UKS Irzyk wygrywa na Narodowym
    • Tadek Niejadek
    • Świąteczny tydzień w świetlicy
    • Zdjęcia szkoły